Amerika Birleşik Devletleri’ni Kim Kurmuştur? Hadi, Ciddiye Alalım Ama Eğlenelim de!
Amerika Birleşik Devletleri, şu an tüm dünyada “Özgürlük, demokrasi, Hollywood ve McDonald’s” deyince aklımıza gelen ülke, değil mi? Ama bir soru var: Amerika Birleşik Devletleri’ni kim kurmuştur? Yani, bu kadar büyüleyici bir ülkeyi, bol miktarda hamburger ve koca koca gökdelenlerle dolu bir ülkeyi kim kurmuş olabilir? Hadi gel, bu soruya birlikte bir göz atalım ama tabii, konuya biraz eğlenceli bir bakış açısıyla yaklaşalım. Sonuçta biz, İzmir’de yaşayan, şehri ve hayatı sürekli tiye alıp bir yandan da her şeyi fazla düşünen 25 yaşındaki genç bir insanız. Hep birlikte keşfe çıkalım!
Koloniler, Kafalar ve Kıta: Bu İşte Bir İş Var!
Her şeyden önce, Amerika’yı kuran kişi tek bir isimle sınırlı değil, biliyoruz. Ama biraz geçmişe gitmek gerekirse, Amerika kıtasının “keşfi” konusunda ilk kafayı sallayan adam, Kristof Kolomb’dur. Hani şöyle bir bakıp “Eee, burası yeni bir yer!” deyip, sonunda Amerika kıtasını Avrupalılara tanıtan adam. Ama Kolomb, aslında orayı “Hindistan” olarak sanmış. Evet, tam anlamıyla şaşkınlık verici bir şey. Düşünsene, Kolomb gidip Hindistan’a varmak isterken, yanlışlıkla “Amerika’yı bulmuş.” Yani, keşif yapıyorsun, ama hedefi ıskalayıp en yeni kıtayı buluyorsun, çok tatlı bir hata değil mi?
O zamanlar Kolomb’un yaptığına benzer bir şey, şimdi arkadaşımın ev partilerinde de oluyor. “Beni bir önden takip et!” diyor, sonra yolu kaybedip tam tersine gitmeye başlıyor. Ve sonda şaşkın bir şekilde “Nereye geldik?” diye sormaya başlıyor. Kolomb da aynen bunu yapmış: “Beni Hindistan’a götür!” dedi, ama ne yazık ki doğru yeri bulamayınca “Yeni bir yer keşfettim!” dedi. Tabii, Kolomb’un keşfinin ardından pek çok Avrupalı, buraya yerleşmeye başladı. İşin garibi, o zamanlar “Yeni Dünya” dedikleri yer şimdi tam bir “Dünyanın En Büyük Düşkünleri” olarak gösterilen yer oldu. Yani aslında tarih, bizden bir adım önce sık sık kahkahalarla doluydu.
İngiltere’den Amerika’ya: Koloniler, Paralar ve Bağımsızlık
Şimdi gelelim daha ciddi bir konuya: Amerika’nın kurucuları kimdi? Amerika’nın kuruluşuna giden yolu, aslında 13 İngiliz kolonisi inşa etti. Tabii, bu koloniler başlangıçta birbirine pek de benzemeyen, tam anlamıyla kaos ortamı olan yerlerdi. Hani İzmir’deki eski kafelerde biraraya gelip, kimse birbirini anlamadan konuşan insanlar gibiydi. Bir de o eski kafelerdeki işaret dili kullanma modası vardı ya, işte aynen öyle!
Ama sonra, bu İngiliz kolonileri öyle bir hale geldi ki, kendi başlarına iş yapmaya başladılar. Kendi yerel hükümetlerini kurdular, kendi ticaretlerini yaptılar ve en sonunda “Dur, bu iş böyle gitmez!” dediler. İngiltere’nin onlara dayattığı yüksek vergiler, tatları kaçırmaya başlamıştı. Biraz bugünün YouTube içerik üreticileri gibi: “Ey, senin yaptığın videolar çok uzun, çok sıkıcı, izleyici kaybettik!” diyorlar ve yeni bir şeyler yapmaya karar veriyorlar.
Bu durum, tabii, “Bağımsızlık Savaşı”na giden yolu hazırladı. 1776 yılında, o zamanın delikanlı liderleri, George Washington, Thomas Jefferson gibi isimler ortaya çıktı. Kafalarında şu fikir vardı: “Neden kendi ülkemizi kurmuyoruz?!” Ve işte o an, Amerika Birleşik Devletleri doğdu. O meşhur Bağımsızlık Bildirgesi’ni yazarken, aslında toplumda bir değişim rüzgarı esiyordu. Bir yandan sömürgeci gücün baskısı, diğer yandan özgürlük isteği. Sonuçta herkesin özgür olduğu, başına buyruk hareket ettiği bir yer vardı hayal edilen. Tabii, bu da o kadar kolay olmadı.
“George Washington mı? Thomas Jefferson mı?” İkisi de Ama…
Hadi şimdi biraz daha eğlenceli bir konuya gelelim: Bu Amerika’yı kuran isimleri nasıl tanıyoruz? Yani, George Washington gerçekten Amerikalıların “ilk başkanı” mıydı? Thomas Jefferson, “Özgürlük” denince hemen aklımıza mı gelmeli? Bu isimleri tanıyorsunuzdur ama bir de şöyle bakalım: George Washington’ın ilk “başkan”lık zamanlarını düşünün. Adam, ne yapıyordu? Herkes “Başkan olmalı” dediği için “Bu işi ben üstleniyorum” dedi. Yani, insanın içi ferahlıyor, çünkü Washington’ın ne kadar işine yarayan birkaç iyi karar verdiğini görüyorsun. Yani gerçekten, eski zamanlarda insanlar, “Ya ben bunu yaparım!” deyip, büyük değişimler yapabiliyorlarmış.
Thomas Jefferson ise daha farklıydı. Derin düşünceleri ve yazılarıyla tanınır. Hani şu tipler vardır ya, “Bir iki satır kitap okurum, sonra kahve içerim” diyen? İşte Jefferson öyle biriydi. Derin ve anlamlı şeyler söylüyordu. O kadar anlamlıydı ki, “Özgürlük, eşitlik, kardeşlik” gibi kavramları hayata geçirecek bir felsefe geliştirmişti. Bugün, aslında ona teşekkür etmek lazım. Çünkü Jefferson olmasaydı, belki Amerika’da “Herkes eşittir” sloganı bu kadar yaygın olmazdı. Neyse ki, birileri düşünüp, kafa yormuş. Ben de tam şu an kendi içimde “Keşke ben de böyle düşünebilseydim!” diye düşünüyordum. O an “Niye böyle şeyler düşünüyorum?” sorusunu sorup, cevabını bulamadım. Bazen kafalar karışıyor.
Sonuç: Amerika’yı Kim Kurdu? Biz Hepimiz!
Sonuç olarak, Amerika Birleşik Devletleri, yalnızca birkaç kişinin yaptığı işin sonucu değildir. Amerika’yı kuran, aslında o dönemdeki tüm liderlerin, halkın, düşünürlerin, bazen yanlış bir yön seçenlerin ve bazen de kaderin bir sonucudur. Hadi, bu işin içine Kolomb’un yanlışlıkla yeni kıtayı bulmasını, İngiltere’nin karışıklıklarını ve tabii ki George Washington ile Thomas Jefferson’ın hayal güçlerini de katarsak, o zaman Amerika’nın kurulması gerçekten büyük bir yığın iş ve bazen kafa karıştırıcıydı. Yani o kadar karmaşık ve şaşkın bir iş ki, biz de sonradan bu kadar karmaşık bir yapıyı anlamaya çalışıyoruz.
Ama şunu unutmayın: Amerika’yı kuran sadece birkaç kişi değil, o dönemin tüm çabaları, isyanları, hayalleri ve tabii biraz da deli cesaretiyle kuruldu. Bugün baktığımızda, tarih biraz tuhaf, bazen eğlenceli, bazen kafa karıştırıcı olabilir ama sonuçta, her şeyin başlangıcında bir hayal vardı. O hayal, dünyanın dört bir yanına yayıldı, tıpkı benim bu yazıyı yazarken içimden geçen “Bu nasıl bir yazı oldu?” sorusu gibi.